محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

825

خلاصة الحكمة ( فارسى )

بايد كه طعام را تناول نمايد در اعدل اوقات روز كه ايام « 1 » گرما طرف صبح و چاشت و در زمستان وقت ظهر تناول نمايد . و بايد كه طعام تابستان سرد بالفعل و زمستان گرم بالفعل باشد ؛ به مناسبت باطن و دفع مضارّ برودت و انجماد . و اطالت زمان اكل ، باعث اختلاف هضوم است . بايد كه طعام را نيكو بجاوند « 2 » و به تأنّى فرو برند ؛ زيرا كه ابتداى انهضام كيلوسى از مضغِ طعام از فم است . و نيكوئى مضغ ، باعث سرعت انهضام در معده است . و التزام تناول طعام تَفَهء بى مزه ، باعث سقوط شهوت و كسالت بدن به سبب توليد رطوبت مُرخِيه كه استرخاء مىيابد به سبب آن فم معده و زائل مىگردد تكاثفى كه باعث شهوت است و اعصاب نيز تشرّب رطوبت نموده كسالت و سستى در اعضاء عارض مىگردد . و ملازمت و كثرت تناول اشياء حامضه ، باعث سرعت پيرى است ؛ به سبب قلّت تولّد خون ؛ به جهت آن كه مادّهء حامض ، جواهر لطيفهء رطبه است و فاعل آن ، حرارت ضعيفهء قاصره است « 3 » و مضادّ دم است به حسب مادّه و فاعل و مضعف قوّه است به سبب قلّت تغذيه حارّ غريزى و مجفِّف اعضاست و مضرّ عصب ؛ به سبب لذع و تبريد و استرخاء آن . و ملازمت حلو ، باعث استرخاء شهوت معده است ؛ به جهت آن كه به حرارت معتدلهء خود ، باعث سيلان رطوبت و ازالهء جمود و عدم تحليل و باعث ازالهء قبض فم معده و باعث گرمى بدن به توليد خون و صفراء از آن . و ملازمت مالح ، باعث لاغرى و تجفيف بدن است به سبب جلا و تقطيع و تحليل رطوبات . پس بايد كه دفع نمايد مضرّت حامض را به حلو و مضرّت حلو را به حامض و تَفَه را به مالح و يا حريف و مالح و حريف را به تفه ؛ چنان چه به تفصيل - ان شاء اللّه تعالى - خواهد آمد .

--> ( 1 ) . ب : در ايام . ( 2 ) . ب : بخايند . ( 3 ) . ب : ( است ) حذف شده .